Het is een tijd van rust, in het tehuis. Sri Lanka rommelt. Daar wil ik deze
keer niet over schrijven. Dit verhaal vertelt de verschillende gebeurtenissen
in en rond om het tehuis, haar bewoners. Die elke morgen stralend aan de poort
staan met een glimlach van oor tot oor en in koor roepen ‘ Morning teacher’.
Elk kind geeft een hand, wil een knuffel, krijgt een aai over de bol en mijn
weerwoord, ‘Morning everybody’. De dag kan beginnen.
Chandrani (Down-syndroom, geweldige danser, grappemaakster) heeft een oogoperatie
ondergaan afgelopen vrijdag. Een operatie die zes jaar geleden had moeten plaatsvinden.
Ondertussen zijn de zenuwen achter haar oog zo ver aangetast dat haar zicht
door de operatie niet zal verbeteren maar alleen de pijn kan verminderen. Dat
is opzich al heel wat. Ze heeft het afgelopen jaar steen en been geklaagd. Helaas
ben ik geen medicus en dan ga je af op de uitleg van mensen die haar al jaren
meemaken. Tot dat een vrijwilligster is gekomen die verpleegster is van beroep.
Zij gaf aan dat het helemaal niet snor zat. De operatie is nu achter de rug
en vanochtend mocht ze naar huis. In plaats van een zielig vogeltje trof ik
een goedlachse en spraakzame Chandrani aan. Miss Karuna vroeg haar de kleur
van haar saree. Chandrani antwoordde ‘sareekleur’. Handig. Maar
aan alles was te merken dat dit heel goed is geweest. Ze liep weer zelfstandig
rond zonder uitgestrekte armen. Schijnbaar is haar zicht ook verbeterd.
Twee meiden hebben een aantal weken geleden een bril gekregen. De jongste, rond de twinitg, vind het geen gezicht. Ondanks dat draagt zij bijna elke dag haar bril. De ander, Latha, vindt alles op gebied van ‘lichaamsdecoratie’ prachtig. Voor haar was de bril geen probleem.
Afgelopen weekend zijn we met bijna alle bewoners.... twee volle dagen op stap
geweest! Prachtig. Al dacht ik daar op zaterdagmiddag even anders over en wilde
ik dat het heel snel voorbij zou gaan. Je moet je voorstellen, naast mijzelf
had ik drie volwassen personen (de matron en twee bestuursleden van het tehuis)
bij me. Meerdere jaren ouder, geboren Srilankanen (waarvan je verwacht dat zij
weten hoe het in dit land werkt) en enorm eigenwijs, maar vaak, sorry, heel
dommig. Ik leek wel hun moeder die de kinderen aan de hand moest meenemen. Eigenlijk
meer een blinde die de niet-blinden aan het handje meevoert.
Zaterdagochtend om 08.00 (ik had een feestje bij een van de NGO’s en lag
vrij laat in bed) sta ik alweer vrolijk in het ziekenhuis. Volgens afspraak
met de matron (manager!) met wie ik daar een afspraak had. Na een half uur deed
ik maar even een belletje, want om 09.00 zou de bus naar Kataragama vertrekken.
Het tijdsschema stond danig onder druk. Via de telefoon is het altijd moeilijk
praten met miss Karuna. We hebben wat vaste codewoorden voor de standaard zaken.
Dit betrof wat heel anders. Uiteindelijk begreep ik dat ik Nissangela (het arme
kind zat al meer dan een hele dag en nacht als oppas naast het bed van Chandrani.
Ze is zo verlegen als wat, waardoor er amper een woord uitkomt. Daarnaast wordt
ze sowieso constant in de gaten gehouden en komt amper uit het tehuis.) achter
moest laten, een tuktuk naar Sarana moest nemen, om vervolgens met de gehele
bus Nissangela in het ziekenhuis op te halen. Je begrijpt negen uur vertrekken
gingen we nooit redden. Rond 10.30 hobbelden we eindelijk uit Ampara weg. Een
paar uur later zat Shamila in haar onderbroekje met een wat groenige gezichtsuitdrukking
omdat zij zich niet al te goed voelde en in plaats van in de emmer over haar
jurkje had overgeggeven. Gelukkig bleef miss Karuna vanaf haar stoel op de voorste
rij aanwijzigingen schreeuwen naar de achterste rijen. Zonder die aanwijzigingen
hadden de kinderen nooit gered de rommel op de ruimen en het kind een berisping
te geven.
We zijn in elk geval fijn door elkaar gerammeld in die grote stadsbus. Naast
het rammelen stond de zon hoog aan de hemel de bus te verwarmen toen we een
kleine anderhalf uur in de file moesten staan voor een checkpoint. Geen airco,
maar gelukkig konden in deze bus de ramen open. Ondertussen was de lucnhtijd
allang voorbij. Het was al bijna 16.00. De kinderen vielen bijna van hun graadje.
Ze keken wat weeig voor zich uit of lagen met open mond te slapen. Miss Karuna
vond dat het tijd was om aan te geven dat we zo laat waren omdat ik geen lunch
voor in de bus had geregeld en we 26 km extra hadden moeten rijden. Tijd die
we ook hadden kunnen sparen. Mijn kanttekening volgde haar commentaar spoedig
op. Waarin ik aangaf dat zij eerder in Kataragama waren geweest voor dit jaarlijkse
festival genaamd Pera Hera. Dus wisten hoe druk het op de weg zou zijn, hoeveel
tijd we ervoor uit moesten trekken, dat toen ik aangaf dat we in Thissa zouden
stoppen voor lunch ik geen enkel andere suggestie heb vernomen en dat op tijd
wegrijden in de ochtend ook een kleine anderhalf uur had gescheeld. Kortom het
was even een gezellig moment. De Srilankan zijn heel goed in achteraf aan geven
hoe het allemaal had kunnen zijn.
Uiteindelijk zijn we rond acht uur op het festival terrein beland. Nadat we
(Murray mijn collega en ik) bij de politie een pakeerticket hadden geregeld.
Dit ging uiteraard best snel omdat we ‘sudu’ (blank zijn). Toen
we probeerden een glimp op de Pera Hera te werpen bleek dat we ook daar nogal
laat aanschoven. Rijen dik aan mensen en de bewoners zijn vrij klein van stuk.
Ik heb nog een drietal een halve minuut van het spectakel kunnen laten meegenieten
door ze op te tillen. Nadat we een half uur tegen andermans rug hebben staan
aan kijken was het tijd om zowel het avondeten als een slaapplek te regelen.
De slaapplek zou al zijn geregeld maar natuurlijk kreeg ik de verantwoordelijke,
die mij het verlossende woord, de naam van de plek, kon geven niet te pakken.
Niet dat een van de bestuursleden of miss Karuna enig organisatietalent bezitten
of meedenkt. Want zij wilden op het festival terrein in de bus overnachten.
Ik heb de stoute schoenen aangetrokken en bij een aantal guesthouses aangeklopt
om 22.00 ’s avonds. Vrij snel vond ik een plek met twee kamers. Alle bewoners
hebben daar samen in een kamer geslapen, de mannen in de bus en ik in het kleine
kamertje. Gelukkig kon ik hele vijf uur slapen. Want om 06.00 zouden we terug
gaan naar het festivalterrein om naar de tempel te gaan. God dank.. Daar zat
ik dan om 06.00, toen bleek dat het anderhalf uur zou duren om thee te zetten,
te drinken en uiteindelijk te vertrekken.
Aangekomen bij de tempel op het festival terrein met duizenden mensen (Perahera
is een processie) moesten we een stuk lopen. Alle geloven samen op een terrein
(Hindoe, Boedhisten, Christenen, moslims). Heel kleurrijk. Een aantal bewoners
liep de hele tijd al te slenteren en niet echt op te letten waar we naar toe
gingen. Letterlijk werden ze aan de hand meegetrokken. Na alle rituelen, gebeden
en bedankjes aan Boeddha teruggekomen in de bus, al uitpuffend kwamen we tot
de ontdekking dat Latha en Champika niet in de bus zaten. Paniek. Proberen te
achterhalen wie ze het laatste aan de hand had en tot waar dat was geweest.
Met z’n drieen zijn we over het terrein gerend, tussen door nog twee jongetjes
mijn net gekochte ketting en armband gegeven nadat zij mij een Hindoestip (weet
niet hoe je zo’n ding tussen je ogen noemt) op mijn voorhoofd hadden gezet.
Tot dat de luidspeaker omroept dat twee meiden opzoek zijn naar hun ‘familie’,
Latha en Champika dus.... Latha was zo slim geweest om naar een politiepost
te stappen. Het bleek maar weer dat de Goden ons goed gezind waren. Want hoe
krijg je het anders voor elkaar twee meiden in een menigte van duizenden mensen
binnen 10 minuten terug te vinden. Sadu sadu..... (soort van Amen).
Voor een van de meiden, Sudharma heb ik sinds vandaag (na maanden gebakkelei) een tutor gevonden voor wiskunde en wetenschap. Zij gaat in December voor de tweede keer haar O-level doen. Afgelopen jaar heeft zij van de 10 vakken 4 gehaald. Aangezien ze zuster of dokter wil worden moet ze dit examen halen. Ik geef haar momenteel Engels. Mijn Engels is op een dusdanig niveau dat ik momenteel naast Engels spreken en schrijven alleen nog Engelse boeken lees. Als ik dan de examens onder ogen krijg die zij moet maken, en het duurt even voordat ik snap wat ze nou eigenlijk willen of vertellen dan denk ik ‘ dat gaat niet makkelijk worden’. En wat doen die leerkrachten tijdens de les met de kids. Want als ik Sudharma’s antwoorden nakijk klopt naast de spelling de gehele zinsopbouw van geen kant. Wordt vervolgt.