Juli 2005
Vrijheid. Mijn voetstappen in het diep rode zand in een dorpje met de naam
Kuckchaveli. We rijden richting Jaffma. Een dorpje waar ik me voel alsof we
aan het einde van de wereld zijn. Is de aarde rond of plat ? Ik weet het tot
op hede niet. Maar het gevoel dat op deze plek in mij opkomt is onbeschrijvelijk.
Mooi, heftig. Ik zou hier altijd willen blijven. Het voelt als ergens thuis
komen, of gewoon thuis zijn. Twintig prachtige vissermannen, ontsnapt uit een
boek, een film. Zij wonen samen in een open plaggen hut op een hagelwit strand.
Zij zijn aan het kaarten, en roken als wij aankomen. Wij namen doodgewoon een
onbekende afslag omdat we nog niet op weg wilden, naar ‘huis’. Als
wij aankomen lopen zij ons tegemoet. We worden ontvangen als oude vrienden.
Momenteel bevinden wij ons in Tamilgebied, Noord-Oosten van Sri Lanka. Oorlogsgebeid,
althans tot twee jaar geleden. Wat over is gebleven van die 20-jarige oorlog
tussen de overheid en de LTTE zijn de vele soldaten langs de weg en de ontelbare
kogelgaten in de huizen. En dat is alleen nog wat er aan de buitenkant zichtbaar
is. Waar zijn al die verloren mensen en de emoties geblven die het met zich
mee heeft gebracht. De soldaten zie je overal. Maar goed, de vissers en de lokale
mensen langs onze route sluiten je vol overgave in hun armen. Blij eens andere
gezichten te zien ? Zelden heb ik zulke mooie en warme glimlachen gezien. Mensen
die geen vrijheid hebben gekend, en toch leven. Iedere dag. En ik ben hier gewoon.
Ik besta.
Sinds ik drie weken geleden met de bus van Ampara naar Unawatuna ben gereden
spookt het woord ‘vrijheid’ in mijn gedachten. Ik reed in een bus
die zo hard heen en weer, en op en neer schudde dat de botten uit je lijf rammelen.
Ik besef dat ik de vrijheid heb om hier te zitten. De irritatie die soms in
me opkomt als de dingen een andere wending nemen dan gepland. Of als iets niet
zo comfortabel is. Het gevoel ebt weg als sneeuw voor de zon. Want wat valt
er te klagen als je alles kunt doen wat je wilt, als je je er zinnen maar op
zet. Wat een vrijheid wordt ons je gegeven als je de mogelijkheid hebt om keuzes
te maken, om dingen achter je te laten, om de wereld te mogen zien, on nee te
kunnen zeggen zonder daarvoor te worden gestraft.
Met die bus rij ik door vele kleine dorpjes (de rit duurt 8 uur, voor 250 km).
Er valt oneindig veel te zien. Huizen, hutten, mensen, vele honden, de zee,
ruines van huizen die zijn verwoest door de Tsunami. Dan rijden we langs een
winkel met doodskisten. Ik besef dat dat de enige echte vrijheid is die we niet
hebben. Te kiezen om niet te sterven. Een vriend van mij zei een tijd geleden
dat ‘het beter is om te sterven tijdens het leven’. Wat ik vertaal
als probeer alles uit het leven te halen, leef ! Dat is wat ik wil, en probeer.
Soms moet je om dat te bereiken stilstaan. Terug naar binnnen. Het afgelopen
ben ik in een cirkel rondgerend die ik niet heb kunnen doorbreken. Maar ik heb
de mogelijkheid gekregen en genomen om te leven in een ander land met nieuwe
mensen. Een kans om te doorbreken. Al besef ik dat ik niet ben weggerend, want
je neemt jezelf overal mee naar toe. Je hart en de pijn. Dat heb ik hier wederom
ondervonden. Daarnaast heb ik mezelf hervonden, herontdekt. Andere kanten, een
nieuwe kant en nieuwe inzichten. Mensen ontmoet met andere inzichten en andere
vrijheden of grenzen. Heel veel sterke mensen, die de kracht hebben om verder
te leven, op nieuw te bouwen, zelfs op de ruines. Met een glimlach en warmte
die mijn hart doen smelten. Wat hebben zij veel verloren. Vrowuen, mannen, kinderen,
broers, zussen. Hun geliefden. Niets is overgebleven behalve puinhoop en gaten.
Maar zij geven je alles wat ze bezitten. Ze geven zichzelf.
Vrijheid is dat je keuzes mag maken en kan maken. Dat je zelf mag beslissen
waar je naartoe gaat. Dat je je eigen waarheden kunt en mag opmaken. Dat je
je eigen verhaal kan schrijven. Niet bang zijn, geen angst voelen. Stappen maken
en in het diepe springen met de gedachten dat elke dag een nieuwe dag is, om
in te vullen. Waarom zou je altijd twijfelen ? Alles wat je echt bezit zit al
in jezelf, van binnen, dat ben jij. Je bent alles wat je hebt gezien, gevoeld,
geproefd en heb beleefd. Je bent een stukje van alles mensen die je in je leven
bent tegengekomen. Vrijheid is als je mensen tegenkomt die je een ander stukje
leven laten zien. Jou meenemen op een deel van hun reis. Dat is wat ik de meiden,
en mannen in Sarana heb willen laten zien. Heb willen meegeven. Dat besef ik
nu. Mijn hart, mijn armen om hun lijf. Hen een kijkje laten nemen in mijn leven.
Een deel van mezelf geven. Drie dagen geleden afscheid genomen in Sarana. Hartverscheurend.
Pas in de auto, toen we de poort uitreden, kon ik even snikken. Wat is er veel
gebeurd de afgelopen twee maanden. Zoveel gezien, en geleerd. Ze waren ineens
in mijn leven. Wat kan liefde ongecompliceerd zijn als er niets tussen on mensen
instaat.
Dat brengt mij terug bij de vissers. Of het niet anders is geweest dan dit moment
zit ik met Murray en die mannen een sigaretje te roken. We ‘praten’
over het leven. Ze laten ons hun broodwinning zien, een boot en de open zee.
Hebben zij keuzes gehad ? En de mogelijkheden om te kiezen ? Ik zou graag terug
willen komen maar besef dat dit het moment is.
Ik ga wederom op weg. Met al mijn vrijheden. Soms voelt het alsof
mijn vrijheid een beetje wordt ingeperkt. Dan blijven mijn gedachten en mijn
hart stilstaan op de plek die ik net heb ontdekt. Dan kan ik wel weggaan maar
mijn gedachten blijven daar, op die plek. Op dat moment ben ik even op twee
plaatsen tegelijk. Wat een vrijheid is het om dat te mogen ervaren.